In ziekenhuizen dreigt Babylonische spraakverwarring

door: Jaap van der Wel en Berend de Vries

Zorginstellingen hebben te maken met extreem veel informatiesystemen. De koppelingen tussen deze systemen zijn buitengewoon complex met als gevolg dat de kwaliteit en het dienstenniveau van de ICT-afdelingen onder druk staan. De aanschaf van softwarepakketten, constateren Jaap van der Wel en Berend de Vries, gebeurt vaak niet op rationele gronden.

Geen zelfbouw, wel pakket

Zorginstellingen kopen vrijwel al hun software in als standaardpakketten. Men vindt zelfbouw te duur, helemaal als men naast de functionaliteit ook de steeds doorgaande ICT-veranderingen wil bijhouden.
In de praktijk blijkt dat de benodigde functionaliteit vele softwarepakketten vereist. Een beetje ziekenhuis heeft een Ziekenhuis Informatie Systeem (ZIS) dat moet aansluiten op de financiële administratie, een systeem voor cardiologie, voor chirurgie, dat programmaatje op de pc die werd meegeleverd met een apparaat voor de oogarts enzovoorts. Het Elektronisch Patiëntendossier (EPD) blijkt te bestaan uit een kleine honderd informatiesystemen en -systeempjes, die geleverd worden door tientallen firma’s.

Lastig koppelen tussen pakketten

De koppelingen tussen dat alles zijn gewoonlijk voor iedere leverancier weer anders en als er dan toch standaardinterfaces, zoals Edifact of HL7, worden gebruikt, blijken de meerdere dialecten daarvan onderling niet aan te sluiten. Kortom, het ‘EPD van de plank’ bestaat niet, het is een doolhof dat er bij iedere zorginstelling weer anders uitziet. Menige ziekenhuisdirecteur realiseert zich niet hoe lastig dit te beheren is en dat er eigenlijk sprake is van een onacceptabel risico op fouten.

Steeds meer soorten interfaces

En dit al grote probleem groeit zelfs nu de overheid inzet op samenwerking en concurrentie in de zorg. Zo ontstaan koppelingen tussen de partners in een zorgketen, de gespecialiseerde en algemene klinieken en tussen ziekenhuizen en goedkope externe laboratoria, die nu ontstaan naast de eigen laboratoria. 
De toenemende complexiteit zet de kwaliteit en het dienstenniveau van de afdeling ICT onder druk. Men moet zich met al die systemen, interfaces en leveranciers bezighouden, terwijl ook de gebruiker om aandacht vraagt. Zo worden de ‘niet acute’ werkzaamheden opgeschoven of achterwege gelaten, gewoonlijk het softwaretesten. Kortom, in de ziekenhuizen dreigt een Babylonische spraakverwarring.

Overwegingen bij aanschaf

Voor zorginstellingen is deze situatie deels een gegeven, omdat de markt van pakketsoftware in de
zorg nu eenmaal versnipperd is, maar voor een ander deel ver­ergeren zorginstellingen soms het probleem ook.
Drie punten springen in het oog: